Search
zaterdag 15 december 2018

Soorten

Zandhagedis

Lacerta agilis

Zandhagedis Lacerta agilis Jelger Herder

De zandhagedis is een vrij robuust gebouwde hagedis. Zeer opvallend zijn de groene flanken van de mannetjes in het voorjaar.


Herkenning

De zandhagedis is een robuust gebouwde tot 21 cm lange hagedis met een zwaargebouwde kop. De mannetjes vallen in het voorjaar en de zomer op door de groene kleur op hun flanken. Bij de zandhagedis zijn de schubben midden op de rug smaller en duidelijker gekield dan de schubben aan weerszijde daarvan, terwijl bij de levendbarende hagedis alle rugschubben ongeveer even breed zijn. Beide soorten hebben een getande halskraag. De juvenielen van de zandhagedis hebben een zandkleurige staart, terwijl juveniele levendbarende hagedissen een zeer donkerbruine, nagenoeg zwarte staart hebben. Zie ook de Zoekkaart Reptielen en Herkenningskaart hagedissen.

Zandhagedis Lacerta agilis Jelger Herder


Ecologie

Voortplanting

Voor het leggen van eieren kiezen de vrouwtjes zonnige, onbegroeide zandige plekken. De eitjes worden op 5 tot 10 cm diepte ingegraven. De warmte van de zon zorgt dan voor verdere ontwikkeling van de eieren. De legselgrootte kan variëren van drie tot 12 eieren, maar bestaat gemiddeld uit 6 eieren.

Levenswijze

In Nederland is de zandhagedis sterk gebonden aan duin- en heidegebieden. In het binnenland en in de kalkarme duinen wordt hij vooral aangetroffen in droge struikheideterreinen. In de kalkrijke duinen komen de meeste zandhagedissen voor in het open struweelduin. Zandhagedissen eten vrijwel uitsluitend geleedpotige dieren.

Zandhagedis Lacerta agilis Arnold van Rijsewijk

Verspreiding

In Nederland is de verspreiding van de zandhagedis gebonden aan de hogere zandgronden, met name de ligging van stuwwallen, kust- en rivierduingordels is zeer goed herkenbaar in het verspreidingspatroon. De kustduinen en de Veluwe vormen samen de twee belangrijkste kerngebieden. In de Zeeuwse duinen ontbreekt de soort, net als op Texel en Ameland. Op Schiermonnikoog is de soort uitgestorven. Op Vlieland en Terschelling is de zandhagedis wel aanwezig; op dit laatste eiland samen met de levendbarende hagedis.


Bedreiging en bescherming

De zandhagedis heeft in de Rode Lijst de status Kwetsbaar. De soort is beschermd volgens de Wet Natuurbescherming (Nationaal beschermd, sinds januari 2017). In het RAVON tijdschrift is een artikel over deze wet verschenen. Dit artikel is hier te vinden. Ook heeft deze soort een beschermingsstatus in de Conventie van Bern (bijlage 2) en in de Europese Habitatrichtlijn (bijlage 4).

Zandhagedis Lacerta agilis Ineke Schaars

Monitoring en trends

De langjarige trend van de zandhagedis vertoont een matige toename (ook de laatste 10 jaar matige toename). Deze soort zit al sinds de start van het Meetprogramma Reptielen in de lift en blijft het onverminderd goed doen. In 2016 is de soort tijdens 526 bezoeken gezien (40% van alle bezoeken in 2016). Grote aantallen komen van de bekende plekken (Veluwe, Utrechtse heuvelrug en de duinen) met als uitschieter de score van Ineke Schaars die op 15 augustus 2016 liefst 110 (sub)adulte dieren en 3 juvenielen zag op haar traject in het Bergherbosch.

[#Soort] trend CBS
Vorig artikel Zaagrugschildpad (Exoot)
Printen
2124

x

Over RAVON

RAVON voor de bescherming van amfibieen, reptielen en vissen

Beschermen doen we samen met vrijwilligers en donateurs

 

Kennis - informatie - onderzoek -advies

Privacy statement

 

Contact

Telefoon: 024-7410600
Email: kantoor@ravon.nl
Contactpagina


Adres Natuurplaza
(gebouw Mercator III)
Toernooiveld 1 6525 ED
Nijmegen

Route

Back To Top