Search
maandag 21 januari 2019

Soorten

Boomkikker

Hyla arborea

Boomkikker Hyla arborea Jelger Herder

De boomkikker is een kleine grasgroene kikker met zuignapjes aan het einde van vingers en tenen, waardoor hij goed kan klimmen.


Herkenning

De boomkikker is een kleine grasgroene kikker met zuignapjes aan het einde van vingers en tenen, waardoor hij goed kan klimmen. Tussen de groene rug en lichte buik bevindt zich, op de flanken, een bruinzwarte band. Hij heeft oranje ogen met een horizontale pupil en een goed zichtbaar trommelvlies. En hij kan zijn kleur veranderen van lichtbruin tot donkergroen. Mannetjes hebben een hele grote kwaakblaas onder de kin, die alleen zichtbaar is als er gekwaakt wordt. De boomkikker kan 5 cm groot worden. Jonge boomkikkers hebben hetzelfde uiterlijk als volwassen dieren.

Het geluid, dat vooral op warme avonden te horen is, is te omschrijven als “kè-kè-kè-kè-kè-kè”. Ook in de nazomer kwaken boomkikkers, maar wel in mindere mate.

Roep:

Boomkikker Hyla arborea Jelger Herder


 

Ecologie

 

Voortplanting

De boomkikker plant zich voort in visvrije, zonnig gelegen en matig voedselrijke wateren met een goed ontwikkelde oever- en watervegetatie. Vanaf half april zijn de luidruchtige concerten van de boomkikker te horen, vanuit de oevers van de voortplantingswateren. Vooral op warme avonden wordt er geroepen. Dit kan doorgaan tot eind mei - begin juni.

De meeste eiklompjes worden eind april tussen de oeverbegroeiing in het water aangetroffen. Een vrouwtje legt meerdere legsels op een diepte die minder is als tien centimeter. Het aantal eitjes wat ze in een seizoen kan leggen is 150 tot 300. De tweekleurige eieren worden in klompjes ter grootte van een walnoot afgezet en vallen daardoor weinig op.

Juni is de beste maand voor het zoeken van larven. De larven zijn heel schuw en snel, waardoor ze niet altijd even makkelijk te vinden zijn. In de eerste helft van juli zijn pas gemetamorfoseerde boomkikkers te vinden op struiken en ruigtebegroeiing in de omgeving van het voortplantingswater. Larven kunnen tot in augustus in het water aangetroffen worden. In warme zomers kunnen gemetamorfoseerde dieren vanaf half juni gevonden worden.

Levenswijze

Het zijn de oude mannetjes die medio april als eerste naar het water trekken met roepen. De roep lokt de vouwtjes aan. Later in het seizoen arriveren de jongere mannetjes. De gemiddelde leeftijd, na eerste overwintering, is drie tot vijf jaar. Ervan uitgaande dat de meeste boomkikkers in hun derde levensjaar voor het eerst voortplanting deelnemen, betekent dit dat boomkikkers gemiddeld slechts één tot drie seizoenen aan de voortplanting meedoen. Mede doordat het voortplantingssucces van jaar tot jaar zeer sterk kan wisselen, heeft dat tot gevolg dat ook het aantal boomkikkers in een populatie van jaar tot jaar sterk kan variëren (tot meer dan 50%). Buiten de voortplantingstijd leven boomkikkers op het land en ook tijdens de voortplantingstijd zitten ze overdag vaak in de oevervegetatie of aangrenzend struweel. Ze overwinteren op het land. De boomkikker heeft een voorkeur voor het landschapstype ‘bos en struweel’ en stelt hoge eisen aan zijn leefgebied. Als landhabitat zijn vooral zonnig gelegen zoom- en mantelvegetaties, vegetaties van meerjarige kruiden en braamstruwelen van belang.

Boomkikker Hyla arborea Jelger Herder

Verspreiding

De verspreiding van de boomkikker omvat van oudsher het gebied oostelijk van de lijn Groningen-Apeldoorn-Breda-Middelburg. Het betreft hoofdzakelijk het Pleistocene zandgronden. De soort was ooit ruim verspreid, maar is sterk achteruitgegaan, met een dieptepunt rond 1990. De laatste jaren treedt herstel op door uitvoering van natuurontwikkelingsmaatregelen in de vorm van poelen herstel of aanleg en verbetering landhabitat. Daarnaast zijn boomkikkers uitgezet in zijn oude leefgebieden in Noord-Brabant en Limburg. Illegale uitzettingen zijn er ook geweest zoals in Drenthe en de duinen van Zuid-Holland en Noord-Holland.


Bedreiging en bescherming

De boomkikker heeft in de Rode Lijst de status Bedreigd. Eind vorige eeuw bleek in Nederland de verspreiding met 80% afgenomen en werd de boomkikker een van de sterkst bedreigde amfibieën. De soort is beschermd volgens de Wet Natuurbescherming. In het RAVON tijdschrift is een artikel over deze wet verschenen. Dit artikel is hier te vinden.  De boomkikker opgenomen in de Europese Habitatrichtlijn (bijlage 4).

Boomkikker Hyla arborea Jelger Herder

Monitoring en trends

De natuurlijke Nederlandse populatie neemt, bezien over de gehele periode, sterk toe (laatste tien jaar een matige toename). Over de jaren heen zijn veel herstelmaatregelen uitgevoerd voor deze charismatische soort. In alle provincies, op Overijssel na, zijn de populaties gedurende twintig jaar toegenomen. De laatste tien jaar zijn er wel regionale verschillen te zien. De laatste tien jaar laten de provincies Limburg, Noord-Brabant en Zeeland een sterke toename zien. In Oost-Nederland is de groei er juist uit en wordt er zelfs een afname geconstateerd. Een verklaring hiervoor kan zijn dat het effect van aanleggen en herstellen van voortplantingsbiotopen is uitgewerkt. Boomkikkers houden erg van pionierssituaties, zoals nieuw gegraven voortplantingswateren. Dan kan lokaal de boomkikker flink doen opleven. Van de Achterhoek is bekend dat bij enkele wateren tijdens topjaren honderden boomkikkers riepen. Door de komst van bijvoorbeeld vis gaan boomkikkers dit soort plekken mijden. Twente heeft niet geprofiteerd van herstelmaatregelen.
Klik hier voor een toelichting op de trends.

Monitoring kan door:

  • avondtellingen van kooractiviteit bij het voortplantingswater (half april t/m mei);
  • zoeken van eiklompjes (mei);
  • zoeken van larven (juni);
  • zoeken naar pas gemetamorfoseerde dieren (juli).
Boomkikker trend CBS
Vorig artikel Blauwneus (exoot)
Printen
2501

x

Over RAVON

RAVON voor de bescherming van amfibieen, reptielen en vissen

Beschermen doen we samen met vrijwilligers en donateurs

 

Kennis - informatie - onderzoek -advies

Privacy statement

 

Contact

Telefoon: 024-7410600
Email: kantoor@ravon.nl
Contactpagina


Adres Natuurplaza
(gebouw Mercator III)
Toernooiveld 1 6525 ED
Nijmegen

Route

Back To Top