Search
woensdag 25 mei 2022

Soorten

Zwartbekgrondel

Neogobius melanostomus

Zwartbekgrondel Neogobius melanostomus Jelger Herder

De zwartbekgrondel is een uitheemse soort die waarschijnlijk via ballastwater in schepen in Nederland terecht is gekomen.


Herkenning

De zwartbekgrondel (Neogobius melanostomus) behoort tot de familie van de grondels (Gobiidae) en is een bodemvis. Het lichaam is gedrongen en heeft afhankelijk van de ondergrond een lichtere of donkerdere grijsbruine of olijfgroene kleur met bruine vlekken op de flanken. Mannetjes worden tijdens de paai soms geheel zwart. Zwartbekgrondel kan tot 20 centimeter lang worden. Het onderscheid met de inheemse rivierdonderpad en beekdonderpad is te maken doordat de borstvinnen van zwartbekgrondel zijn vergroeid tot een zuignap, bij donderpadden zijn deze vinnen gescheiden. Brakwatergrondel heeft op de kop tot aan de eerste rugvin geen schubben. Het onderscheid met marmergrondel, kesslers grondel, Pontische stroomgrondel en Kaukasische dwerggrondel is te maken doordat zwartbekgrondel een zwarte vlek achterin de voorste rugvin heeft, de andere genoemde grondelsoorten hebben deze vlek niet.

Zwartbekgrondel Neogobius melanostomus Jelger Herder


 

Ecologie

 

Voortplanting

De paaitijd loopt van april tot september, waarbij vrouwtjes meerdere keren per jaar eieren afzetten op stenen, schelpen of andere harde substraten. De eitjes worden bewaakt door het mannetje totdat ze uitkomen. Na uitkomst verspreiden de larven zich in de hele waterkolom waardoor ze in stromende watersystemen via de waterstroom in stroomafwaartse richting snel nieuwe leefgebieden koloniseren.

Levenswijze

De zwartbekgrondel is een gedeeltelijk stromingsminnende soort. Hij heeft een voorkeur voor stortstenen oevers maar is ook aangetroffen op zandbodems en tussen vegetatie. Het voedsel bestaat uit kleine bodemdieren zoals slakken, mosselen, kreeftachtigen, insectenlarven, visseneieren en kleine vissen.

Zwartbekgrondel Neogobius melanostomus Jelger Herder

 

Verspreiding

Zwartbekgrondel komt van oorsprong voor in de Kaspische Zee, Zee van Azov, Zee van Marmaris, Zwarte Zee, en de benedenlopen van omliggende stroomgebieden. Via ballastwater van schepen en verbinding van stroomgebieden heeft de soort zich verspreid naar Noord-Amerika, de Oostzee en West-Europa. De soort is in 2004 voor het eerst in Nederland aangetroffen in het benedenstroomste getijdendeel van de Lek en in 2005 in het Noordzeekanaal, vermoedelijk meegelift met ballastwater. Sindsdien heeft de zwartbekgrondel zich snel verspreid via de grote rivieren en kanalen. 

Zwartbekgrondel Neogobius melanostomus Verspreidingskaart NDFF

 


 

Bedreiging en bescherming

De zwartbekgrondel is een exoot en geniet daarom geen bescherming in Nederland. Sinds de vestiging in Nederland heeft de soort zich sterk uitgebreid en komt momenteel in alle grote rivieren en vrijwel alle grote kanalen voor. Ook heeft zwartbekgrondel het Markermeer, IJsselmeer en andere meren en plassen gekoloniseerd.  Door zijn sterke kolonisatiedrift wordt de zwartbekgrondel als een invasieve exoot beschouwd en vormt een bedreiging voor inheemse bodemsoorten als rivierdonderpad, bermpje en riviergrondel. Sinds 2018 lijken de dichtheden van zwartbekgrondel iets af te nemen en worden veel exemplaren aangetroffen met opmerkelijke wonden op de huid (zie artikel Groen et al. 2019).

Zwartbekgrondel Neogobius melanostomus Jelger Herder
 
 

Zie ook

Herkenningskaart bodemvissen

Herkenning zoetwatervissen

 

Help mee,
geef je waarnemingen door

 

 

Vorig artikel Zonnebaars
Volgend artikel Zwarte dwergmeerval
Printen
6344

Theme picker

Over RAVON

RAVON voor de bescherming van amfibieen, reptielen en vissen

Beschermen doen we samen met vrijwilligers en donateurs

 

Kennis - informatie - onderzoek -advies

Privacy statement

 

Telprojecten

Reptielen tellen
Amfibieën tellen
Vissen tellen

Doe mee

Word vrijwilliger
Word donateur
Doe een gift
Werkgroepen

Webshop

Contact

Telefoon: 024-7410600
Email: kantoor@ravon.nl
Contactpagina


Adres Natuurplaza
(gebouw Mercator III)
Toernooiveld 1 6525 ED
Nijmegen

Route

Back To Top