Gemeenten kunnen vanaf 15 juni deelnemen aan een nieuw initiatief om amfibieën beter te beschermen en tegelijkertijd te werken aan biodiversiteit, klimaatadaptatie en een natuurinclusieve leefomgeving. Dankzij steun van de Postcode Loterij wordt de helft van de kosten van een paddenplan vergoed.
Hoektrap (Foto: Tanja Franscoise)
De gewone pad wordt steeds minder gewoon. Uit landelijke monitoring blijkt dat het aantal padden in Nederland in de afgelopen zeventien jaar met 40 procent is afgenomen. Daarnaast verdwijnen er jaarlijks naar schatting een half tot één miljoen volwassen amfibieën in straatkolken en rioleringen, waar ze ongemerkt sterven.
Om die trend te keren startten RAVON, IVN Natuureducatie en Vereniging Nederlands Cultuurlandschap het project Pad uit de Put! In 2027 kunnen twaalf gemeenten deelnemen aan een traject waarin concrete maatregelen worden genomen om amfibieënsterfte te verminderen en leefgebieden te verbeteren. Dankzij de bijdrage van de Postcode Loterij wordt 50 procent van de kosten van een paddenplan vergoed.
Kleine maatregelen, grote impact
Veel amfibieën raken gevangen in straatkolken of komen vast te zitten bij barrières in de bebouwde omgeving. Toch zijn de oplossingen vaak verrassend eenvoudig. "Met relatief kleine ingrepen kunnen gemeenten een groot verschil maken voor amfibieën", zegt Raymond Creemers, herpetoloog en projectleider bij RAVON. "Denk aan de paddentrapjes in straatkolken. Deze maken het voor padden, kikkers en salamanders mogelijk om zelfstandig uit een kolk te klimmen en hun weg naar het water te vervolgen. Zulke maatregelen redden niet alleen dierenlevens, maar dragen ook bij aan een groenere en natuurinclusievere leefomgeving."
Een belangrijk onderdeel van het project is het aanleggen van zogenaamde Tiny Poelen bij scholen of kinderopvanglocaties. Deze kleine poelen bieden niet alleen leefgebied voor amfibieën, maar vormen ook een waardevolle plek voor natuureducatie.
Tiny Poel (Foto: IVN Natuureducatie)
Een praktisch paddenplan voor gemeenten
Gemeenten die deelnemen ontvangen een volledig paddenplan. Dit bestaat onder meer uit GIS-analyses, veldonderzoek, een plan van aanpak voor padvriendelijke maatregelen en advies over beheer en landschappelijke inrichting. Ook worden er workshops of webinars georganiseerd en wordt materiaal voor communicatie en participatie beschikbaar gesteld.
"Gemeenten willen vaak wel iets doen voor biodiversiteit, maar weten niet altijd waar ze moeten beginnen of welke maatregelen het meeste effect hebben", zegt Roek Vermeulen, paddenkenner bij RAVON. "Met een paddenplan brengen we eerst de belangrijkste knelpunten in kaart. Vervolgens vertalen we die kennis naar concrete maatregelen die direct uitvoerbaar zijn." Volgens Vermeulen levert een eenvoudige maatregel als een paddentrapje vaak al veel op. "Gemiddeld redt één paddentrap jaarlijks minimaal vijf amfibieën van de dood. Op gemeentelijke schaal kan dat een enorme impact hebben."
Biodiversiteit verbinden met landschap en leefomgeving
Het project kijkt nadrukkelijk verder dan alleen de bescherming van amfibieën. Ook landschappelijke verbindingen, vergroening van de leefomgeving en betrokkenheid van bewoners spelen een belangrijke rol.
"Amfibieën zijn uitstekende indicatoren voor de kwaliteit van ons landschap", zegt Malve Falk, projectleider bij Vereniging Nederlands Cultuurlandschap. "Wanneer we leefgebieden beter met elkaar verbinden, poelen herstellen en barrières wegnemen, profiteren veel meer soorten daarvan. Het project laat zien hoe natuur, landschap en leefomgeving hand in hand gaan."
Parende gewone padden op weg naar het water (Foto: Jelger Herder)
Deze gemeenten deden al mee
Den Haag, Maastricht, Wageningen en Nijmegen behoren tot de gemeenten die al stappen hebben gezet naar een padvriendelijke leefomgeving. Middels een paddenplan brachten zij knelpunten voor amfibieën in kaart en werken zij gericht aan maatregelen die de sterfte verminderen en leefgebieden verbeteren. Elk jaar wordt bovendien een van de deelnemende gemeenten uitgeroepen tot de padvriendelijkste gemeente van Nederland. In 2025 ging die titel naar Den Haag.
Aanmelden
Gemeenten kunnen zich aanmelden van 15 juni tot en met 30 september 2026. Een paddenplan kost normaal gesproken tot ongeveer 25.000 euro. Dankzij de steun van de Postcode Loterij aan dit project bedraagt de gemeentelijke bijdrage 12.500 euro.
Meer informatie
Tekst: Jeroen van Riet, Pad uit de Put!
Beeld: Tanja Franscoise; IVN Natuureducatie; Jelger Herder