De eerste glasalen van dit jaar zijn gevangen. Ieder voorjaar arriveren deze kleine doorzichtige palingen voor onze kust na een indrukwekkende reis van zo’n zesduizend kilometer vanuit de Sargassozee. Hier proberen ze het zoete water binnen te trekken om op te groeien tot volwassen paling. Omdat ze onderweg veel obstakels tegenkomen en het slecht gaat met de soort, wordt de intrek langs de kust gemonitord.
De eerste glasaaltjes van 2026 werden op 23 februari gevangen tijdens de kruisnetmonitoring bij Gemaal de Noord in Zeeland. Ook op andere locaties in Zeeland (Gemaal 't Sas, Gemaal Campen, Gemaal Duiveland en Spuisluis Cadzand-Bad) en Zuid-Holland (Delflandse Buitensluis en Gemaal Zaaijer), werden deze avond de eerste glasalen gemeld.
Bij ruim 40 sluizen en gemalen vissen vrijwilligers met een fijnmazig kruisnet. Wanneer het net wordt opgehaald, worden de aanwezige glasalen zorgvuldig geteld. Daarna worden de visjes weer teruggezet, zodat zij hun tocht kunnen vervolgen. Naast glasaal worden tijdens de monitoring ook andere trekvissoorten geteld, zoals driedoornige stekelbaars. De monitoring start in februari en loopt door tot en met juni.
“De vangst van het eerste glasaaltje blijft ieder jaar een bijzonder moment,” zegt Martijn Schiphouwer van RAVON. “Het markeert het begin van een nieuwe migratieperiode. Tegelijkertijd is het een meetmoment: hoeveel glasalen bereiken onze kust en hoe verhoudt dat zich tot eerdere jaren?” De eerste exemplaren dienen zich vaak al in februari aan, terwijl de echte piek meestal in april ligt.
Glasaal gevangen op 23 feburai 2026 bij de sluis bij Vlaardingen. Foto: Niels van Wely
Belang van de monitoring
“Juist bij gemalen en sluizen tellen we de vissen die vastlopen,” licht Anne Kool, onderzoeker bij RAVON, toe. “De gegevens maken zichtbaar waar migratieknelpunten zitten. Daarmee kunnen waterbeheerders gerichte maatregelen nemen, zoals nieuwe of verbeterde vispassages. Dat is belangrijk want de palingstand is sinds de jaren tachtig sterk afgenomen en bevindt zich nog altijd op een zorgwekkend laag niveau. Langjarige monitoring is daarom essentieel om ontwikkelingen te volgen en knelpunten te signaleren.’’
Langs de Nederlandse kust wordt op meer dan veertig locaties gemonitord, grotendeels door vrijwilligers onder coördinatie van RAVON. Daarnaast verzamelt Wageningen Marine Research gegevens voor de landelijke glasaalindex en internationale rapportages (ICES).
Glasaal bij migratieknelpunt (Bron: Arthur de Bruin)
“Wat deze monitoring zo krachtig maakt, zijn de grootschaligheid en lange adem,” zegt Maurice Kooiman, projectleider bij RAVON. “We bouwen jaar op jaar aan een robuuste dataset. Alleen met langjarige reeksen op een groot aantal locaties kun je echt beoordelen of maatregelen effect hebben en of de paling zich voorzichtig herstelt.”
Waterbeheerders werken samen aan het herstel van migratieroutes en aan verbetering van waterkwaliteit en leefgebied. De jaarlijkse monitoringgegevens leveren daarbij waardevolle informatie.
Doe mee!
Wil jij je ook inzetten voor het behoud van de paling? Op verschillende locaties zoeken de vrijwilligersteams versterking voor de kruisnetmonitoring in de periode februari tot en met juni. Specifiek zijn we momenteel op zoek naar vrijwilligers voor:
Noordzeekanaalgebied
- Gemaal Overtoom en Westzanerpolder (Westzaan)
- Gemaal De Waker (Oostzaan)
Waddenkust
- Gemaal De Helsdeur (Den Helder)
- Gemaal Spijksterpompen (nabij Delfzijl)
Zeeland
- Gemaal de Piet (nabij Wolphaartsdijk)
- Gemaal Poppekinderen (nabij Middelburg)
Zuid-Holland
- Gemaal De Zaaijer en de Wateringsche Sluis (Maassluis)
- Gemaal Westland (nabij Maasdijk)
- Gemaal Oudenhoorn (nabij Hellevoetsluis)
- Schiegemaal en Delflandse Buitensluis (Schiedam en Vlaardingen)
Ervaring is niet nodig. Je krijgt duidelijke instructies, begeleiding vanuit RAVON en het benodigde materiaal. Monitoring vindt plaats in de avonduren op vaste momenten in het voorjaar.
Meer informatie
Wil je meer informatie of meedoen? Ga naar ravon.nl/glasaal.
Tekst: Martijn Schiphouwer, Maurice Kooiman, Anne Kool en Jeroen van Riet, RAVON
Beeld: Arthur de Bruin (leadfoto: glasaaltje), Jelger Herder