Search

Over RAVON Actueel English Steun ons Webshop

woensdag 17 juli 2024

RAVON-dag 2022

Bekijk dag terug

Welkom
 

Ruud Foppen (dagvoorzitter)

Afname heikikkers in de Vlaamse Vennen
Peter Engelen

Micks Vlog over de grote modderkruiper
Video

Klimaatverandering en herpetofauna: waar gaat het heen?
Raymond Creemers

Is terugbrengen van de steur in de Rijn haalbaar
Niels Brevé

Teken bij Reptielen en effecten op ziekte van Lyme
Clara Köhler

Uitreiking Lendersprijzen en Stimuleringsfonds
Karin Akkers

Opening middagprogramma
 

Karin Akkers

De Leuvenumse Beek; een beekdal weer in haar kracht zetten
Maarten Veldhuis

Nachtelijk kunstlicht en migrerende padden: hoe meet je het effect?
Kamiel Spoelstra

Een zegen in de delta
 
 

Video

Zeeschildpadden onder druk op St. Eustatius
 

Mark Groen

De kustvissengids: een sneak preview
Mick Vos

Op zegenvisexcursie met Mick Vos
 

Video

Wat een kwabaal in de Beerze!
 

Mark Groen

Onderwaterfilm "Nederland onder water - duik in onze ongekende natuur"
Arthur de Bruin

Afsluiting
 
 

Karin Akkers

Lendersprijs 2022

De Lendersprijs is dit jaar gewonnen door Ronald de Boer.
Tekst uit het juryrapport:

Oorkonde Lendersprijs 2022

De winnaar van dit jaar is een bevlogen vrijwilliger van het eerste uur. De prijs is dan ook bij uitstek een waardering voor zijn inzet gedurende vele decennia. Als vooraanstaand lid van RAVON Gelderland staat en stond hij vooraan als het gaat om de actieve bescherming van amfibieën, vissen en reptielen!
Zo is hij al decennia zeer actief binnen Meetprogramma Reptielen als Regio coördinator. In het voorjaar brengt hij in zijn wijde omgeving de trek van amfibieën in kaart, maar ook vissen hebben zijn aandacht. Voor reptielen is hij betrokken bij het optimaal beheer van wegbermen, dit om te voorkomen dat de daar aanwezige reptielen onder de maaibalk sneuvelen. Daarbij legt hij een groot uithoudingsvermogen aan de dag, als hij zij tanden ergens inzet laat hij niet meer gauw los.
Hij is de drijvende kracht in zijn regio. Zit ook in het bestuur van RAVON Gelderland. Organiseert, onderzoekt en brengt mensen samen. Nam in de beginjaren ook altijd zijn zoon mee op excursies, het is dan ook geen toeval dat zijn zoon nu werkt voor een collega-soortenorgansiatie. We hebben dan ook zijn zoon Vincent bereid gevonden om de prijs uit ter reiken.

Jeugd Lendersprijs 2022

De Jeugd Lendersprijs is dit jaar gewonnen door Bas Raaijmakers.
Tekst uit het juryrapport:

  • Maar liefst 5x voorgedragen dit jaar, dus daar konden we niet om heen en dat maakt de keuze voor de commissie eenvoudig!
  • Hij draagt zijn passie graag over aan zijn leeftijdgenoten. Hij neemt ze mee op sleeptouw en weet hen in het veld te enthousiasmeren.
  • Via een docent biologie op zijn middelbare school in contact gekomen met herpetofauna.
  • Op zijn veertiende al begonnen met onderzoek naar de gladde slang op de Peel. Dat smaakte naar meer. Nu, 4 jaar later is hij actief op allerlei fronten
  • Niet alleen in Nederland actief, hij heeft ook een netwerk op Europees niveau.
  • Een aantal werkgroepen en projecten waarin hij actief is/geweest:
    • Poelenwerkgroep Nuenen
    • Poelenwerkgroep Eindhoven
    • Waterwerkgroep IVN Laarbeek
    • NatuurHistorisch Genootschap Limburg
    • Stage bij Ton Lenders op de Meinweg
  • Kortom: dit jaar gaat de jeugd Lendersprijs naar iemand die bevlogen is voor ons vak, een ruim netwerk heeft en als geen ander zijn passie op velen weet over te brengen.

Stimuleringsfonds

Het stimuleringsfonds is bedoeld voor RAVONwerkgroepen of individuen die zich op een bijzondere manier inzetten voor beschermings-projecten en educatie en daarbij ook wel een goede bestemming weten voor wat extra financiële ondersteuning vanuit RAVON. Het gaat om een bedrag van 1500 euro, in te zetten voor het realiseren van de doelstellingen. De werkgroep of persoon kan dit geld naar eigen inzicht besteden.

Degen die dit jaar de cheque ontvangt heeft dit te danken aan een tomeloze inzet voor het redden van amfibieën uit straatkolken. Per jaar verdwijnen er naar schatting meer dan één miljoen amfibieën in het riool, waarbij ontsnapping vaak onmogelijk is. De prijswinnaar heeft dit dossier opgepakt en is in Leiden en in de wijde omgeving betrokken bij de monitoring van de amfibieën op probleemlocaties. Daarnaast wordt er effectief gelobbyed voor het aanbrengen van voorzieningen om ervoor te zorgen dat er

  1. minder dieren in de straatkolken belanden
  2. voorzieningen in de kolken worden aangebracht om de dieren eruit te laten kruipen.

Vorig jaar nog heeft de prijswinnaar een mooie lezing gegeven over de ontplooide activiteiten. Het doet de jury dan ook een groot genoegen om de 1500 euro uit het stimuleringsfonds uit te reiken aan Roek Vermeulen.

Programma

Programma van deze dag was:

09:30 uur Inloop


10:00 uur Welkomstwoord
10:15 uur ‘Stierslangen’ en andere exotische reptielen in Nederland (Richard Struijk)
10:45 uur Afname heikikkers in de Vlaamse Vennen (Peter Engelen)
10:55 uur Klimaatverandering en herpetofauna: waar gaat het heen? (Raymond Creemers)
11:05 uur Is terugbrengen van de steur in de Rijn haalbaar (Niels Brevé)


11:35 uur Koffiepauze: ontmoeten, bijpraten en verkennen


12:00 uur Teken bij Reptielen en effecten op ziekte van Lyme (Clara Köhler)
12:30 uur Lendersprijzen en Stimuleringsfonds


12:45 uur Lunchpauze: ontmoeten, bijpraten en verkennen


13:40 uur Opening middagprogramma
13:55 uur De Leuvenumse Beek; een beekdal weer in haar kracht zetten (Maarten Veldhuis)
14:25 uur Nachtelijk kunstlicht en migrerende padden: hoe meet je het effect? (Kamiel Spoelstra)
14:35 uur Zeeschildpadden onder druk op St. Eustatius (Naomi Lambrikx)


14:45 uur Koffiepauze: ontmoeten, bijpraten en verkennen


15:15 uur Kustvissengids sneak preview (Mick Vos)
15:25 uur Wat een kwabaal in de Beerze! (Mark Groen)
15:30 uur Nederland onder water (Arthur de Bruin)


16:00 uur Borrel


Download hier het programma als PDF

Samenvattingen lezingen

Stierslangen' en andere exotische reptielen in Nederland, door Richard Struijk
Ondanks het relatief koele (zee)klimaat) en met maar een beperkt aantal inheemse reptielsoorten, kent Nederland toch ook een aantal exotische reptielen die hier langdurig voorkomen. Een enkeling weet zich te handhaven en plant zich met zekerheid voort terwijl het bij sommige andere onzeker is of succesvolle voortplanting plaatsvindt. De 'stierslangen' in de Zuid-Hollandse duinen zijn een goed voorbeeld van deze laatste categorie. Niet zelden hebben waarnemingen van deze slangen de krantenkoppen gehaald. Maar wat is er nu eigenlijk waar van wat wordt geschreven en wat is er überhaupt bekend? Naast een antwoord op deze vragen, worden ook enkele andere soorten, waaronder de westelijke smaragdhagedis en lettersierschildpad, uitgelicht.

Afname heikikkers in de Vlaamse Vennen, door Peter Engelen
Felgekleurde blauwe kikkers spreken enorm tot onze verbeelding. Sinds 2005 wordt in Belgisch Limburg tijdens het voorjaar vol ongeduld uitgekeken totdat er vanuit de lokale vennen een soort diep gekef naar boven komt om er jaar na jaar het aantal afgezette legsels te tellen. Met deze mooie tijdlijn van 18 jaar kunnen we afleiden hoe goed het gaat met de soort in de 4 getelde populaties. De droogte hakt er de laatste jaren echter enorm in en jaar na jaar neemt het aantal legsels drastisch af. Droogte is de hoofdoorzaak maar op terrein worden ook andere minder verklaarbare trends gezien en maken de nodige terreinacties om het tij te keren niet vanzelfsprekend.

Is terugbrengen van de steur in de Rijn haalbaar? Door Niels Brevé
Niet veel mensen weten dit nog, maar de Europese steur (Acipenser sturio) behoorde tot de zogenaamde Vroonvisschen, evenals zalm en elft. Er werd belasting over betaald naar de Graaf van Holland. Deze enorme, oerdieren werden vrij massaal (tot 1000 per jaar) aangeland op vismarkten gelegen in de omgeving van de Biesbosch, Dordrecht en Rotterdam. Het gemiddelde gewicht bedroeg 80 kilo, maar sommige steuren waren echte uitschieters tot 3,5 meter in lengte en 400 kilo in gewicht. De steur paaide in de hoofdstroom van de Rijn, bij voorkeur in Noordrijn-Westfalen op brede, diepe, zuurstofrijke grindbedden. Maar de steur werd ook aangetroffen tot in Zwitserland. Helaas verdween dit bijzondere dier uit de Rijn en de Noordzee doordat de paai en opgroeigebieden in de rivier sterk in kwaliteit achteruit zijn gegaan en door overbevissing. Dit gebeurde in het gehele oorspronkelijke verspreidingsgebied, van de Middellandse Zee, langs de gehele noordoost Atlantische kust, de Baltische Zee, tot in het Ladogameer in Rusland. Gelukkig kon in de jaren 1990 de steur ternauwernood gered worden doordat biologen in Frankrijk de laatste individuen (op)vingen. Zij hebben het dier opgekweekt, en teruggebracht in het riviersysteem van de Gironde, Garonne en Dordogne, maar ook in de rivier de Elbe en Noordzee. Omdat de steur anadroom is komt zij tegenwoordig ook weer voor in de noordoost Atlantische oceaan, en in de Noordzee. Of de steur teruggebracht kan worden in de Rijn is nu de vraag. Er wordt hard aan gewerkt door ARK Natuurontwikkeling, het Wereld Natuur Fonds, Sportvisserij Nederland, met support van Min. LNV, maar ook met grote inzet van de Franse en Duitse partners. Steurherstel is een internationale aangelegenheid. Aan de ene kant is de Rijn een stuk schoner dan wat ze sinds decennia is geweest, aan de andere kant zijn er diverse menselijke drukfactoren die het moeilijk maken, zoals scheepvaart of vervuiling van de waterbodem. Niels zal in zijn presentatie ingaan op de historische verspreiding van de steur en een bijzondere, nieuwe drukfactor op de herintroductie: de aanwezigheid van exotische steuren.

Teken op zandhagedissen en effecten op de ziekte van Lyme, door Clara Köhler
De ziekte van Lyme is de meest voorkomende vector-overdraagbare ziekte in Europa. Jaarlijks worden er in Nederland meer dan 20.000 nieuwe gevallen gemeld en dat aantal stijgt al jaren. De ziekte wordt veroorzaakt door de bacterie Borrelia burgdorferi, en overgedragen door teken. Besmetting vindt plaats als de teek eest voedt op een besmet dier en vervolgens een mens bijt (horizontale transmissie). De prevalentie van Borrelia in de teken in de omgeving wordt dus bepaald door de prevalentie van Borrelia in de lokale soortgemeenschap. De belangrijkste gastheren voor onvolwassen teken zijn kleine zoogdieren, vogels en hagedissen. Terwijl sommige soorten (bijv. de bosmuis) vaak besmet zijn met Lyme, zijn andere soorten minder vatbaar voor de bacterie. Hagedissen spelen hier een bijzondere rol. In de afgelopen jaren is op meerdere plekken in Europa aangetoond dat een aantal soorten hagedissen immuun blijkt te zijn voor Borrelia burgdorferi, de bacterie die de ziekte van Lyme veroorzaakt. Een van deze soorten is de zandhagedis. Theoretisch zou een hoge dichtheid zandhagedissen dus ertoe kunnen leiden dat er weinig besmette teken aanwezig zijn in de omgeving (verdunningseffect). Om deze hypothese te testen in de natuur, is er 2021 een uitgebreid veldonderzoek opgericht, in samenwerking met de VU/UvA, RAVON, en het RIVM. Tussen Mei en September zijn er ~3,300 teken uit de vegetatie en meer dan 1,300 teken van zandhagedissen in de Amsterdamse Waterleidingduinen verzameld en geanalyseerd op de aanwezigheid van Borrelia. De resultaten waren duidelijk: In gebieden waar weinig hagedissen voorkomen (bos en dicht struweel) was de infectiegraad ongeveer vier keer hoger dan in gebieden met een hoge dichtheid zandhagedissen (open struweel en duingrasland). Het is de eerste keer dat dit effect in situ kon worden aangetoond.

De Leuvenumse Beek; een beekdal weer in haar kracht zetten, door Maarten Veldhuis
De Leuvenumse Beek op de Noord Veluwe is een goed voorbeeld waar de natuur weer in haar kracht is gezet, waar natuurlijke processen tijd en ruimte krijgen zichzelf te versterken. Niet door het beeksysteem te vergraven, maar juist door het substraat hout en zand weer terug te geven aan de beek en de verder nauwelijks nog te sturen als mens. De effecten op het (grond)watersysteem, het bos, de beek en haar oevers, de biodiversiteit mag je gerust spectaculair noemen. In een half uurtje neem ik jullie mee langs de beek, laat ik zien wat waterschap Vallei en Veluwe samen met Natuurmonumenten, provincie Gelderland en Wageningen University en Research heeft gerealiseerd en waarom we dit voorbeeld, bouwen met natuur, op veel meer plekken moeten toepassen.

Nachtelijk kunstlicht en migrerende padden: hoe meet je het effect? Door Kamiel Spoelstra
Padden zijn zeer lichtgevoelig, maar hoe nachtelijk kunstlicht een effect heeft op trekkende padden is goeddeels onbekend. Mogelijk heeft licht, en dan vooral licht aan de groen/blauwe kant van het spectrum, een afschrikkend effect op trekkende padden in het voorjaar. In potentie kan deze reactie gebruikt worden om slachtoffers te voorkomen. Echter, er is nog veel onbekend - in het algemeen over hoe richtingsgevoelig padden zijn tijdens de trek - maar zeker ook over hoe padden hun looppatronen aanpassen ten opzichte van licht 's nachts. In een kort experiment maten we hoe padden hun loopsnelheid aanpasten in reactie tot licht, en hoe we de looppatronen van trekkende padden goed konden meten.

Zeeschildpadden onder druk op St. Eustatius, door Mark Groen
St. Eustatius is als bijzondere gemeente onderdeel van het Caribische deel van Nederland. Verschillende soorten zeeschildpadden bezoeken het eiland jaarlijks voor het leggen van hun eieren. De lokale St. Eustatius National Parks Foundation (STENAPA) monitort de populatie nestende zeeschildpadden sinds 2005 en merkt een afname op van zowel het aantal nestende vrouwtjes als het aantal succesvolle nesten. RAVON en STENAPA hebben de handen ineen geslagen om de bedreigingen beter in kaart te brengen. De toekomst van de zeeschildpadden op het eiland lijkt echter somber. In deze flitspresentatie vertellen we in een notendop meer over de verschillende bedreigingen die de schildpadden moeten doorstaan en de uitdagingen die er liggen om ze te beschermen.

Kustvissengids sneak preview, door Mick Vos
In het voorjaar van 2023 wordt de Veldgids kustvissen uitgebracht door de KNNV. In de Sneakpreview van de kustvissengids neemt Mick jullie mee in het maken van deze fantastische determinatiegids voor de kustvissen van Nederland. Hij vertelt over het belang van het maken van dit boek, hoe dit boek in elkaar zit en geeft een aantal (concept) voorbeelden.

Wat een kwabaal in de Beerze! Door Mark Groen
De kwabaal was in de Beerze uitgestorven. Tijdens de herintroductie in 2009 zijn er 2.000 juveniele kwabalen in de Beerze uitgezet. Ondertussen zijn er allerlei beekdalherstelmaatregelen voor onder andere de kwabaal gerealiseerd. Waar heeft dat toe geleid? Een combinatie van een meerjarig onderzoeksprogramma met diverse onderzoekstechnieken geeft hier antwoord op. De kwabaal blijft een mysterieuze vissoort, maar de eerste resultaten geven een positief beeld!

Nederland onder water, door Arthur de Bruin
Arthur komt vertellen over zijn onder Water film die komende week op tv in première gaat.

Enkele foto's

Lezing Arthur de Bruin RAVON-dag Nederland onder Water - Arthur de Bruin

Winnaar Lendersprijs Winnaar Lendersprijs 2022 Ronald de Boer

Winnaar Jeugd-Lendersprijs Winnaar Jeugd-Lendersprijs 2022 - Bas Raaijmakers

Winnaar Stimuleringsfonds Winnaar Stimuleringsfonds 2022 - Roek Vermeulen

Sponsors

Logo ACO
Logo Vivara

Over RAVON

RAVON is een onafhankelijke kennisorganisatie die samen met vrijwilligers de inheemse reptielen, amfibieën en vissen beschermt. RAVON, FLORON en Paddenstoelenonderzoek Nederland zijn onderdeel van Stichting Natuur Onderzoek Nederland.

Privacy statement

Geregistreerd bij

Logo ANBI

Telprojecten

Reptielen tellen
Amfibieën tellen
Vissen tellen

Partners

Doe mee

Word vrijwilliger
Word donateur
Doe een gift
Werkgroepen

Webshop

Contact

Telefoon: 024-7410600
Email: kantoor@ravon.nl
Contactpagina


Adres Natuurplaza
(gebouw Mercator III)
Toernooiveld 1 6525 ED
Nijmegen
Route

Vacatures

Back To Top