De Rijn Verbindt: vier jaar samenwerken aan een gezonde Rijn

Op 18 november blikten de Nederlandse en Duitse partners van De Rijn Verbindt in Nijmegen terug op vier jaar samenwerking. Van plasticvervuiling en de terugkeer van trekvissen tot de ontwikkeling van rivierbossen: het project bracht uiteenlopende vragen over de Rijn samen. RAVON werkte met Duitse natuurorganisaties en vrijwilligers aan een van die vragen: waarom spoelen knakalen en andere gewonde vissen aan langs de Waal en de Rijn?
slotbijeenkomst de rijn verbindt ondertekening convenant 18 11 2026 - sadrach simon top

Tijdens de slotbijeenkomst verkenden de deelnemers de rivier vanuit verschillende perspectieven. Aan boord van de Pannenkoekenboot op de Waal ging het onder meer over vismigratie, gewonde vissen, plasticvervuiling en het plaatsen van rivierhout om de onderwaternatuur te versterken. In de Stadswaard bekeken deelnemers waar ruimte is voor rivierbos en hoe dat samengaat met hoogwaterveiligheid. Een derde groep bezocht museum De Bastei en het Valkhofpark, waar de relatie tussen Nijmegen en de rivier centraal stond.

Van Woudrichem tot Wesel op zoek naar gestrande vis

Langs de Waal spoelen al jaren palingen aan met een knak in hun lijf, de zogenoemde knakalen. Ook andere vissoorten worden er met verwondingen aangetroffen. Omdat er ook stroomopwaarts langs de Rijn gewonde vissen aanspoelen, breidden we het onderzoek binnen De Rijn Verbindt samen met het Naturschutzzentrum Kleve en het NABU-Naturschutzstation Niederrhein uit. Het onderzoeksgebied strekte zich daarmee uit van Woudrichem tot Wesel in Duitsland.

Vrijwilligers, onze ‘visjutters’, zochten op vaste trajecten van ongeveer 150 meter naar aangespoelde vis. Ze telden de vissen per soort, maten en wogen de dieren en maakten een foto. Ook een bezoek zonder vondst gaven ze door. Langs de Waal is zowel bij lage als bij hogere waterstanden geïnventariseerd. Onderzoekers en vrijwilligers troffen beschadigingen aan bij jonge én volwassen vissen. RAVON onderzoekt onder meer welke rol scheepsschroeven, gemalen en waterkrachtcentrales daarbij spelen.

Ook na 2026 samen verder

In Fort Lent deelden de partners hun ervaringen met vier jaar onderzoek en natuurherstel. Vrijwilligers speelden in verschillende onderdelen een belangrijke rol. Zo hielpen zij ook bij onderzoek naar plasticvervuiling en naar vismigratie in de Oude IJssel. Via tentoonstellingen, waaronder De Grote Reis van Klein Plastic in De Bastei, maakte een breder publiek kennis met de rivier en haar natuur.

Vanuit RAVON kijken we met plezier terug op de samenwerking met onze Nederlandse en Duitse partners. In het bijzonder bedanken we de visjutters die langs de oevers op pad gingen en hun waarnemingen met ons deelden.

De Rijn Verbindt begon in 2023 met tien organisaties en groeide uit tot een netwerk van achttien partners. Het Interreg-project wordt eind 2026 afgerond. Tijdens de slotbijeenkomst ondertekenden de betrokken partijen een convenant waarin zij hun ambitie uitspraken om ook daarna samen te blijven werken aan een gezonde, groene en levende Rijn.

Lees het volledige verslag van de slotbijeenkomst · Meer over het knakaalonderzoek van RAVON

De Rijn Verbindt (2023–2026) wordt financieel ondersteund door het Europese Interreg VI A-programma Deutschland-Nederland, de provincie Gelderland en het ministerie van Economie, Industrie, Klimaat en Energie van Noordrijn-Westfalen.

📷 Sadrach Simon Top

Steun de reptielen, amfibieën
en vissen van Nederland!

Steun RAVON en help ons de natuurlijke de inheemse reptielen, amfibieën en vissen beschermen. Met jouw donatie zorgen we voor een toekomst waarin deze dieren kunnen gedijen.