RAVON legt zich toe op de inheemse vissen, amfibieën en reptielen. Toch is er ook volop aandacht voor niet-inheemse soorten die ons land hebben weten te bereiken. Denk daarbij onder meer aan de zonnebaars, Italiaanse kamsalamander en de diverse waterschildpadden. Samen met andere VOFF-partners en Waarneming.nl willen we dit jaar een goed beeld krijgen van de verspreiding van exotische dieren en planten in Nederland. We doen hierbij dan ook aan eenieder een oproep om waarnemingen van niet-inheemse vissen, amfibieën en reptielen te melden via:
www.telmee.nl en waarneming.nl
Samenwerking
Het initiatief voor deze extra aandacht voor exotische soorten in ons land ligt bij de Commissie Invasieve Exoten (COIE). Vanaf 2009 adviseert deze commissie de minister van LNV over de aanpak van invasieve exoten. De COIE gaat bestaan uit een onafhankelijke commissie en een ondersteunend bureau. De COIE inventariseert signalen van invasieve exoten in binnen- en buitenland, beoordeelt de mogelijke schadelijke effecten van exoten en adviseert over eventuele (preventieve) acties. Meer informatie is te vinden op www.COIE.nl.
Voor de vroegtijdige signalering van (mogelijke) invasieve exoten wil de COIE graag gebruik maken van de netwerken van de VOFF en Waarneming.nl. Om de vroegtijdige signalering vorm te geven, voeren de PGO’s (VOFF) en Waarneming.nl in 2008 de Signaleringspilot Invasieve Exoten uit in opdracht van de COIE en in samenwerking met de Gegevensautoriteit Natuur (GaN, zie www.gegevensautoriteitnatuur.nl). Het doel van deze pilot is om een waarnemingstructuur voor exoten neer te zetten die vanaf 2009 verder kan worden uitgebouwd. Het doel is uiteraard ook om waarnemingen van exoten te verzamelen en te rapporteren.
Uitgezet of uitgebroken
Exoten zijn planten, dieren en micro-organismen die door toedoen van de mens in ons land terechtkomen, terwijl ze hier van nature niet thuishoren. Dit gebeurt bijvoorbeeld door de wereldwijde handel in planten en dieren, en het meeliften van exoten in kratten, containers, boten of vrachtwagens. Een deel van deze exoten komt in onze natuur terecht, vestigt en verspreidt zich; de zogenaamde invasieve exoten.
Invasieve exoten kunnen schadelijk zijn voor planten of dieren of ecosystemen die hier van nature voorkomen. Dit kan ertoe leiden dat inheemse soorten gedeeltelijk of zelfs geheel verdwijnen en ecosystemen veranderen. Schade ontstaat op verschillende manieren, onder andere doordat invasieve exoten:
- Voedsel, licht en/of ruimte wegnemen van inheemse soorten (concurrentie)
- Inheemse dieren of planten eten (predatie)
- Inheemse dieren of planten ziek maken
- Paren met inheemse soorten waardoor (kenmerken van) inheemse soorten verdwijnen (hybridisatie)
Bij vissen, amfibieën en reptielen gaat het veelal om ontsnapte of losgelaten dieren van kwekers en hobbyisten. De nodige vissoorten hebben ons land vanuit Oost-Europa bereikt via de kanaalverbinding die begin jaren 90 gereed kwam tussen het rivierensysteem van de Rijn en de Donau. Enkele bekende voorbeelden van exoten zijn de zonnebaars, Amerikaanse hondsvis, Italiaanse kamsalamander, Amerikaanse brulkikker en roodwangschildpad.
Zonnebaars in de schijnwerpers
De uit Noord-Amerika afkomstige zonnebaars is al lange tijd in Nederland aanwezig. Het zwaartepunt lag lange tijd in Zuidoost-Nederland, maar er komen steeds meer waarnemingen uit de rest van het land. Dit fraaie visje wordt als vijvervis verkocht door tuincentra. Na beëindiging van de vijverhobby of na een goed voortplantingsjaar, worden overtollige dieren met de beste bedoelingen in poelen en vennen losgelaten. Daar blijken ze een ware slachting aan te richten onder de amfibieën en onder de ongewervelde dieren zoals libellen. Er zijn al meerdere gevallen bekend waar zeldzaamheden als kamsalamander, knoflookpad en boomkikker verdwenen nadat de zonnebaars een water had weten te koloniseren. Het is dus heel belangrijk om de verspreiding van deze soort goed vast te leggen en te volgen, zodat er eventueel waar nodig actie kan worden ondernomen. De zonnebaars hebben we voor deze Signaleringspilot gekozen als “blikvanger” onder de “RAVON-soorten”, maar onze interesse gaat uiteraard uit naar alle exoten.
Door hier te klikken krijgt u de informatie over de zonnebaars op de website van RAVON. Door op de volgende drie nummers van het tijdschrift RAVON te klikken (RAVON 15, RAVON 17, RAVON 21), krijgt u toegang tot de nummers van het tijdschrift waarin aandacht aan de zonnebaars wordt besteed.
Waarnemingen gezocht
We kunnen dus uw waarnemingen heel goed gebruiken! Heeft u een exoot zoals de zonnebaars gezien, geef deze dan door via http://www.telmee.nl/, of via Waarneming.nl. Ook oude waarnemingen zijn zeer welkom.
De zonnebaars is vrij eenvoudig te herkennen,voor sommige andere vissen en ook voor de verschillende soorten waterschildpadden geldt dat veel minder. Geef dus bij twijfel dat ook aan bij uw waarneming en geef een zo goed mogelijke omschrijving van het dier. Foto’s, hoe vaag ook, kunnen ons enorm helpen bij de determinatie. U kunt ze bij het online invoeren van uw waarneming eenvoudig opladen, maar u kunt ze uiteraard ook mailen of per post toesturen. (zie contact)
Alvast heel hartelijk bedankt voor uw medewerking!
Jeroen van Delft
RAVON legt zich toe op de inheemse vissen, amfibieën en reptielen. Toch is er ook volop aandacht voor niet-inheemse soorten die ons land hebben weten te bereiken. Denk daarbij onder meer aan de zonnebaars, Italiaanse kamsalamander en de diverse waterschildpadden. Samen met andere VOFF-partners en Waarneming.nl willen we dit jaar een goed beeld krijgen van de verspreiding van exotische dieren en planten in Nederland. We doen hierbij dan ook aan eenieder een oproep om waarnemingen van niet-inheemse vissen, amfibieën en reptielen te melden via:
www.telmee.nl en waarneming.nl
Samenwerking
Het initiatief voor deze extra aandacht voor exotische soorten in ons land ligt bij de Commissie Invasieve Exoten (COIE). Vanaf 2009 adviseert deze commissie de minister van LNV over de aanpak van invasieve exoten. De COIE gaat bestaan uit een onafhankelijke commissie en een ondersteunend bureau. De COIE inventariseert signalen van invasieve exoten in binnen- en buitenland, beoordeelt de mogelijke schadelijke effecten van exoten en adviseert over eventuele (preventieve) acties. Meer informatie is te vinden op www.COIE.nl.
Voor de vroegtijdige signalering van (mogelijke) invasieve exoten wil de COIE graag gebruik maken van de netwerken van de VOFF en Waarneming.nl. Om de vroegtijdige signalering vorm te geven, voeren de PGO’s (VOFF) en Waarneming.nl in 2008 de Signaleringspilot Invasieve Exoten uit in opdracht van de COIE en in samenwerking met de Gegevensautoriteit Natuur (GaN, zie www.gegevensautoriteitnatuur.nl). Het doel van deze pilot is om een waarnemingstructuur voor exoten neer te zetten die vanaf 2009 verder kan worden uitgebouwd. Het doel is uiteraard ook om waarnemingen van exoten te verzamelen en te rapporteren.
Uitgezet of uitgebroken
Exoten zijn planten, dieren en micro-organismen die door toedoen van de mens in ons land terechtkomen, terwijl ze hier van nature niet thuishoren. Dit gebeurt bijvoorbeeld door de wereldwijde handel in planten en dieren, en het meeliften van exoten in kratten, containers, boten of vrachtwagens. Een deel van deze exoten komt in onze natuur terecht, vestigt en verspreidt zich; de zogenaamde invasieve exoten.
Invasieve exoten kunnen schadelijk zijn voor planten of dieren of ecosystemen die hier van nature voorkomen. Dit kan ertoe leiden dat inheemse soorten gedeeltelijk of zelfs geheel verdwijnen en ecosystemen veranderen. Schade ontstaat op verschillende manieren, onder andere doordat invasieve exoten:
- Voedsel, licht en/of ruimte wegnemen van inheemse soorten (concurrentie)
- Inheemse dieren of planten eten (predatie)
- Inheemse dieren of planten ziek maken
- Paren met inheemse soorten waardoor (kenmerken van) inheemse soorten verdwijnen (hybridisatie)
Bij vissen, amfibieën en reptielen gaat het veelal om ontsnapte of losgelaten dieren van kwekers en hobbyisten. De nodige vissoorten hebben ons land vanuit Oost-Europa bereikt via de kanaalverbinding die begin jaren 90 gereed kwam tussen het rivierensysteem van de Rijn en de Donau. Enkele bekende voorbeelden van exoten zijn de zonnebaars, Amerikaanse hondsvis, Italiaanse kamsalamander, Amerikaanse brulkikker en roodwangschildpad.
Zonnebaars in de schijnwerpers
De uit Noord-Amerika afkomstige zonnebaars is al lange tijd in Nederland aanwezig. Het zwaartepunt lag lange tijd in Zuidoost-Nederland, maar er komen steeds meer waarnemingen uit de rest van het land. Dit fraaie visje wordt als vijvervis verkocht door tuincentra. Na beëindiging van de vijverhobby of na een goed voortplantingsjaar, worden overtollige dieren met de beste bedoelingen in poelen en vennen losgelaten. Daar blijken ze een ware slachting aan te richten onder de amfibieën en onder de ongewervelde dieren zoals libellen. Er zijn al meerdere gevallen bekend waar zeldzaamheden als kamsalamander, knoflookpad en boomkikker verdwenen nadat de zonnebaars een water had weten te koloniseren. Het is dus heel belangrijk om de verspreiding van deze soort goed vast te leggen en te volgen, zodat er eventueel waar nodig actie kan worden ondernomen. De zonnebaars hebben we voor deze Signaleringspilot gekozen als “blikvanger” onder de “RAVON-soorten”, maar onze interesse gaat uiteraard uit naar alle exoten.
Door hier te klikken krijgt u de informatie over de zonnebaars op de website van RAVON. Door op de volgende drie nummers van het tijdschrift RAVON te klikken (RAVON 15, RAVON 17, RAVON 21), krijgt u toegang tot de nummers van het tijdschrift waarin aandacht aan de zonnebaars wordt besteed.
Waarnemingen gezocht
We kunnen dus uw waarnemingen heel goed gebruiken! Heeft u een exoot zoals de zonnebaars gezien, geef deze dan door via http://www.telmee.nl/, of via Waarneming.nl. Ook oude waarnemingen zijn zeer welkom.
De zonnebaars is vrij eenvoudig te herkennen,voor sommige andere vissen en ook voor de verschillende soorten waterschildpadden geldt dat veel minder. Geef dus bij twijfel dat ook aan bij uw waarneming en geef een zo goed mogelijke omschrijving van het dier. Foto’s, hoe vaag ook, kunnen ons enorm helpen bij de determinatie. U kunt ze bij het online invoeren van uw waarneming eenvoudig opladen, maar u kunt ze uiteraard ook mailen of per post toesturen. (zie contact)
Alvast heel hartelijk bedankt voor uw medewerking!
Jeroen van Delft