De film werd geregisseerd door Arthur de Bruin en geproduceerd door Ispida Wildlife Productions, bekend van onder andere “Marker Wadden” en “WOLF”. In het najaar van 2022 werd de film uitgezonden door AVROTROS.
De première vond plaats in Theater Amare in Den Haag en was de eerste publieke vertoning, bestemd voor alle partners en iedereen die aan de film had meegewerkt. Begin april 2021 werd de film vertoond tijdens de Nature On Tour-maand van Pathé, die op 2 en 3 april van start ging. Vervolgens was de film de hele maand april te zien in de Pathé-bioscopen. In het najaar van 2022 debuteerde Nederland Onder Water bij AVROTROS op de nationale televisie.
In 2017 ontstond bij Arthur de Bruin (39), die naast regisseur ook visonderzoeker is bij RAVON (Reptielen, Amfibieën en Vissen Onderzoek Nederland), het eerste idee voor een film over de Nederlandse onderwaternatuur. Na een lange voorbereiding en twee jaar fulltime filmen legde hij samen met Ispida Wildlife Productions en AVROTROS de laatste hand aan een adembenemende film, waarin de natuur zelf sprak en een wereld liet zien die zelden eerder zo zichtbaar was. “Ik hoop dat mensen bij het zien van deze film dezelfde verwondering zouden voelen die ikzelf had ervaren,” aldus De Bruin.
De film speelt zich vrijwel volledig onder water af en daarom was het niet verwonderlijk dat deze film nu pas gerealiseerd kon worden. Enkele decennia geleden was onderwater filmen in Nederland vrijwel onmogelijk. Arthur de Bruin licht toe:
“In de jaren ’70 en ’80 van de vorige eeuw waren onze wateren zo vervuild dat je nauwelijks iets kon zien. In het collectieve geheugen leefde het idee dat Nederlands water troebel en saai was. Maar tegen die gedachte in, vond er in de afgelopen decennia een bijzondere verandering plaats in het Nederlandse zoete water: zeldzame bewoners keerden op spectaculaire wijze terug.”
Dat zijn de hoofdrolspelers van de film: soorten waarvoor RAVON zich al jarenlang inzet. Zo kreeg de bittervoorn, die zich sterk had uitgebreid dankzij verbeterde waterkwaliteit, veel aandacht. Niet alleen vanwege zijn prachtige kleuren in de paaitijd, maar ook door zijn bijzondere symbiose met de zwanenmossel, die gedetailleerd in beeld werd gebracht. Ook verborgen soorten zoals de grote modderkruiper, een ware overlevingskunstenaar in de uiterwaarden, staan in de schijnwerpers. Daarnaast is er een bijzondere rol weggelegd voor de mysterieuze paling.
In zijn dagelijks werk was De Bruin visonderzoeker bij RAVON, de natuurorganisatie die hem de ruimte bood om zich volledig op het project toe te leggen. “Ik merkte dat natuurbeheerders en -beschermers vaak meer gericht waren op het leven boven water dan daaronder. Planten, zoogdieren en vogels zijn zichtbaar en krijgen daardoor meer aandacht, terwijl er ook duidelijke natuurdoelen bestaan voor de wereld onder de waterspiegel. Denk aan soorten als de grote modderkruiper en de rivierprik, waarvoor Nederland vanuit Europese regelgeving verantwoordelijk is. Onderwatersoorten leiden een verborgen bestaan, zelfs voor vakinhoudelijk betrokkenen. Ik hoopte dat deze film daar verandering in zou brengen. Je zou het kunnen zien als een ‘PR-inhaalslag voor koudbloedigen’.”
De film is vooral bedoeld voor een breed publiek, voor jong en oud. “De film ging over de wereld onder water en het dagelijkse leven van haar bewoners, van Zuid-Limburg tot aan het Noordzeekanaal. Hij laat zien hoe alles met elkaar verbonden was. Ik heb geprobeerd de dieren en hun leefgebied te tonen zoals ze zijn en hoe ze zich gedragen. Ik hoop dat mensen de onderwaterwereld meer omarmen en inzien dat deze net zo fascinerend is als de natuur boven water. Er valt echt iets te ontdekken dat de moeite waard is om te behouden en te beschermen.”
Regie: Arthur de Bruin
Verteld door: Gijs Scholten van Aschat
Montage: Alan Miller
Camera: Arthur de Bruin, Mees Swinkels, Tim Visser
Onderwatercamera: Arthur de Bruin | Blikonderwater Producties
Aanvullend camerawerk: Max van Gils, Matthijs de Vos, Chris Blokhuis
Producent: Cees van Kempen
Eindredactie AVROTROS: Bert Meijer
Scenario: Karin Schagen, Arthur de Bruin, Cees van Kempen
Tekst: Karin Schagen
Wetenschappelijke ondersteuning: Stichting RAVON
Muziek: Matthijs Kieboom & Pepijn Peeters
Geluiddesign, foley en mixage: Olivier Nijs
Geluidsopnames onder water: Baudewijn Odé
Een productie van Ispida Wildlife Productions B.V. in coproductie met AVROTROS, mede gefinancierd door de Stichting Co-productiefonds Binnenlandse Omroep (CoBO).
Nederland Onder Water werd mede mogelijk gemaakt door Stichting RAVON, de Nationale Postcode Loterij (project Red Onze Paling), het Prins Bernhard Cultuurfonds, het Gelders Waterschapsfonds, ARK Natuurontwikkeling, Sportvisserij Nederland, diverse provincies, gemeenten en waterschappen, en STOWA. Daarnaast werd de productie mede gefinancierd door de Stichting Co-productiefonds Binnenlandse Omroep (CoBO).
