Rivierdelta’s (estuaria) vormen van nature cruciale overgangszones tussen zoet en zout water. Ze zijn essentieel voor trekvissen die tussen zee en rivieren migreren, fungeren als kraamkamer voor mariene vissoorten en vormen een rijke voedselbron voor vogels en zoogdieren. Juist deze natuurlijke rijkdom maakte delta’s aantrekkelijk voor menselijke bewoning en economische ontwikkeling.
In Nederland leidde waterveiligheid tot ingrijpende ingrepen, met als belangrijk keerpunt de aanleg van de Deltawerken in de jaren zeventig. Hierdoor verdwenen natuurlijke zoet-zoutovergangen grotendeels en ontstonden harde scheidingen tussen zoet en zout water. Met name de Haringvlietdam (1970) had grote gevolgen: het getij verdween vrijwel volledig, zand- en slibplaten namen sterk af en estuariene soorten en trekvissen raakten hun toegang tot paaigebieden en opgroeigebieden grotendeels kwijt. De Nieuwe Waterweg is sindsdien de enige open verbinding tussen zee en rivier in de Rijn-Maasdelta.
Om deze negatieve effecten deels te herstellen is het Kierbesluit ingevoerd. Sinds december 2018 worden de Haringvlietsluizen op een kier gezet om trekvissen weer beter te laten passeren en de overgang tussen zoet en zout minder abrupt te maken. Dit gebeurt via een aanpak van lerend implementeren, waarbij Rijkswaterstaat stap voor stap het beheer aanpast. Daarbij staan twee doelen centraal: het verbeteren van de connectiviteit voor trekvissen en het beheersen van de zoutindringing, die niet verder mag reiken dan de lijn Middelharnis–Spui.
