De zandhagedis (Lacerta agilis) is een robuust gebouwde, warmteminnende hagedis die in Nederland vooral voorkomt in duinen en heidegebieden. De soort heeft een voorkeur voor warme, droge en structuurrijke leefgebieden met een afwisseling van vegetatie en open zand. Vooral zandige, op het zuiden gerichte plekken zijn belangrijk, onder andere voor de eiafzet.
Mannetjes vallen in de voortplantingstijd op door hun felgroene kop en flanken, terwijl vrouwtjes overwegend bruin gekleurd blijven. De soort kan ongeveer 21 cm lang worden.
In Nederland vormen de Veluwe en de kustduinen de belangrijkste kerngebieden. Daarnaast komt de zandhagedis onder meer voor op de Utrechtse Heuvelrug, de Sallandse Heuvelrug, in delen van Limburg en op Vlieland en Terschelling.
De zandhagedis staat in deze bron op de Rode Lijst als kwetsbaar. Ten opzichte van de periode vóór 1950 was de verspreiding met 28% afgenomen. Binnen de landelijke reptielenmonitoring van 1994–2007 liet de soort echter een sterke toename zien, vooral in de vastelandsduinen.
