De Europese paling (Anguilla anguilla) staat sinds 2008 op de internationale Rode Lijst van de IUCN als ‘ernstig bedreigd’. De soort plant zich voort in de Sargassozee, duizenden kilometers van Europa. Jonge palingen trekken als glasaal de Europese binnenwateren in om op te groeien en keren na vele jaren als volwassen schieraal terug naar zee. Ondanks bijna twintig jaar Europees palingbeheer is er nog altijd geen sprake van aantoonbaar herstel.
De nieuwste ICES-cijfers laten opnieuw een zorgwekkend beeld zien. In het Noordzeegebied bedroeg de glasaalintrek in 2026 slechts 1,2 procent van het niveau in de referentieperiode 1960–1979. Voor de overige Europese gebieden was dat 6,4 procent. Daarmee blijft de aanwas van jonge paling historisch laag.
ICES adviseert daarom opnieuw een volledige vangststop, voor zowel de beroeps- en recreatieve visserij als de vangst van glasaal voor kweek en uitzetprojecten. Volgens ICES kan onder de huidige omstandigheden geen enkele palingvangst als duurzaam worden beschouwd.
Ondanks het wetenschappelijke advies gaat de palingvisserij in grote delen van Europa door. In 2025 werd in de Europese Unie meer dan 1.500 ton paling commercieel gevangen. Nederland behoort tot de landen met de grootste vangsten: volgens de nieuwste cijfers werd hier in 2025 ongeveer 428 ton paling gevangen.
De Europese aalverordening uit 2007 moest het herstel van de palingpopulatie bevorderen. Hoewel sindsdien verschillende maatregelen zijn genomen, is van significant herstel nog altijd geen sprake.
Binnen het Nederlandse Aalbeheerplan wordt jaarlijks ongeveer 1.000 kilogram glasaal uitgezet, voornamelijk afkomstig uit Frankrijk. Zoals RAVON eerder dit jaar in Nature Today beschreef, ontbreekt wetenschappelijk bewijs dat deze praktijk daadwerkelijk bijdraagt aan herstel van de Europese palingpopulatie. Bovendien vindt uitzet grotendeels plaats in gebieden waar beroepsvisserij plaatsvindt. ICES adviseert daarom ook om de vangst van glasaal voor uitzetprojecten te beëindigen.
Ook bij projecten als ‘Paling over de Dijk’, waarbij volwassen paling langs gemalen en waterkrachtcentrales wordt geholpen, is het belangrijk om de daadwerkelijke effectiviteit te beoordelen. Het aantal overgezette palingen zegt immers weinig over hoeveel sterfte daarmee wordt voorkomen. Daarnaast kan paling uit vervuilde wateren hoge concentraties schadelijke stoffen bevatten, die het voortplantingssucces negatief beïnvloeden. Onafhankelijke evaluaties zijn nodig om vast te stellen hoeveel extra gezonde schieralen dankzij dergelijke projecten daadwerkelijk de zee bereiken.
De prioriteit ligt bij het verbeteren van leefgebieden, het herstellen van migratieroutes en het verminderen van door mensen veroorzaakte sterfte. RAVON werkt daarom aan het concept van ‘palingparadijzen’: gebieden waar paling op natuurlijke wijze kan intrekken, veilig kan opgroeien en ongehinderd naar zee kan terugkeren. De realisatie hiervan is in Nederland echter complex. Veel watersystemen zijn vervuild, terwijl relatief schone gebieden vaak een hoge visserijdruk kennen of slecht bereikbaar zijn door stuwen, sluizen en gemalen.
ICES adviseert al sinds 2003 om de door mensen veroorzaakte palingsterfte zo veel mogelijk te beperken. Sinds 2021 luidt het advies om deze sterfte tot nul terug te brengen. Toch wordt de paling in vrijwel het gehele verspreidingsgebied nog altijd bevist.
De nieuwe cijfers onderstrepen opnieuw de urgentie. Herstelmaatregelen moeten worden beoordeeld op hun aantoonbare bijdrage aan het herstel van de populatie. Alleen door visserijsterfte sterk terug te dringen en leefgebieden en migratieroutes structureel te verbeteren, krijgt de Europese paling een betere kans op herstel.
Tekst: RAVON en Good Fish
Steun RAVON en help ons de natuurlijke de inheemse reptielen, amfibieën en vissen beschermen. Met jouw donatie zorgen we voor een toekomst waarin deze dieren kunnen gedijen.
