Verspreiding
De marmergrondel (Proterorhinus semilunaris) is een exoot. Hij komt oorspronkelijk uit het gebied rond de Kaspische- en Zwarte Zee. Via het Main-Donaukanaal (dat in 1992 is aangelegd) heeft hij het stroomgebied van de Rijn bereikt. In 2002 is de marmergrondel voor het eerst in Nederland gesignaleerd. De soort breidt zich snel uit. Hij wordt op steeds meer plaatsen in Nederland aangetroffen.
Plaatselijk kan deze vis in hoge dichtheden voorkomen. In
2003 werd een lokale dichtheid van 44 exemplaren per 100 m oeverlengte waargenomen in stortstenenoevers van de Waal
. In de limburgse Grensmaas is hij in 2009 sterk toegenomen.
Inmiddels komt hij ook in andere wateren binnen het stroomgebied van de Nederlandse rivieren voor o.a. uiterwaardplassen, kanalen en weteringen.
Hij houdt van stortstenen oevers. En hij leeft in gebieden, die gedomineerd worden door vegetatie en/of op kleibodems.
Beschrijving
De marmergrondel wordt maximaal 11,5 cm groot. Hij bereikt zijn paairijpe leeftijd na één jaar. Dan is hij 5,5 cm groot. De borstvinnen zijn vergroeid tot een zuignap. De kop is iets breder dan hoog. Hij heeft een kleine mond.
Kenmerkend voor de soort zijn de buisvormige neusopeningen (zie linker afbeelding). In het algemeen is de marmertekening duidelijk zichtbaar. Afhankelijk van het substraat is de kleur rood-bruin tot geelbruin. Bij het leven op donkere substraten kleuren de vissen vrijwel uniform donker tot bruingrijs.
In het paaiseizoen kunnen de mannetjes geheel zwart worden. De rand van de achterste rugvin en staartvin kleuren dan wit tot roodomrand. Tussen de eerste en tweede rugvinstraal van de voorste rugvin komt in deze periode een geeloranje vlek.
De vrouwtjes leggen eieren in ondiepe delen (20-80 cm) op zand of grind substraat. Ook worden eieren afgezet in lege schelpen van mollusken of tussen stenen. De afgezette eieren zijn relatief groot (2,3*1,3 mm). Het aantal eieren varieert van 185-1045 eieren (gemiddeld 638). Vrouwtjes leggen tot drie keer per seizoen eieren. In één nest kunnen twee vrouwtjes eieren afzetten. De mannetjes bewaken het nest.
Bescherming
De soort staat niet op de Rode Lijst.