Verspreiding
De verspreiding van de grote modderkruiper ligt grotendeels binnen het rivierengebied. Daarnaast vormen beekdalen en laagveen belangrijke leefgebieden. De soort lijkt niet voor te komen in gebieden die in het verleden zout waren (kustzone West-Nederland en Noord-Nederland) en op de hogere gronden (Veluwe, Zuid-Limburg). In Nederland was de grote modderkruiper in de jaren 30 en 50 van de vorige eeuw een algemene vis. Er zijn sterke aanwijzingen dat de soort na 1950 in ons land sterk is achteruitgegaan. Op veel plekken waar de soort vroeger aanwezig was wordt de soort nu niet meer aangetroffen. De sterke degradatie van verlandingshabitat, als gevolg van menselijk ingrijpen in het watersysteem, is hier vermoedelijk de oorzaak van.
Beschrijving
Het lichaam van een grote modderkruiper (Misgurnus fossilis) is langwerpig en rond, met een zijdelings afgeplatte staart. Grote modderkruipers hebben een bruine rug met een donker vlekkenpatroon, de buik is gelig. Rondom de bek bevinden zich een tiental tastdraden waarmee in het donker kleine ongewervelde diertjes op de bodem worden gezocht. Overdag verblijven de grote moddekruipers hangend in de dichte vegetatie of zijn ze ingegraven in de modder. De soort is aangepast om onder zuurstofarme omstandigheden te overleven. Ze absorberen dan zuurstof uit de darmen dat daar opgeslagen is door lucht in te slikken. Een teveel aan lucht verlaat via de anus het lichaam, waarbij een fluitend geluid wordt geproduceerd. In de volksmond heten ze dan ook wel fluitaal of aalpieper. Opmerkelijk is het vermogen om te overleven in de bodem van drooggevallen wateren. Ingegraven in de modder kan zo wel een heel jaar overbrugd worden. De grote modderkruiper kan worden aangetroffen in stilstaande of langzaam stromende wateren, zoals sloten, vennen, plassen en meanders.
Bescherming
In de Rode Lijst wordt de grote modderkruiper 'kwetsbaar' genoemd (De Nie & Van Ommering, 1998). De soort wordt beschermd door de Flora- en faunawet (tabel 3). Daarnaast heeft deze soort een beschermingstatus in zowel de Conventie van Bern (bijlage 3) als in de Europese Habitatrichtlijn (bijlage 2).