Deze kaart geeft de verspreiding van de adder weer over de 3 perioden samen. In deze kaart is goed te zien waar de adder vroeger wel voorkwam maar tegenwoordig niet meer. Ook is er te zien op welke locaties adders pas laat ontdekt werden of welke locaties recent zijn gekoloniseerd.
t/m 1970
De eerste geregistreerde adderwaarneming stamt uit Borger-Odoorn in Drenthe uit 1852. Tot 1900 zijn maar 25 waarnemingen bekend. Deze komen vooral uit Drenthe en van de Veluwe.
Het verspreidingsbeeld in de periode voor 1971 geeft duidelijk twee grote kerngebieden weer. Het ene omvat Drenthe, Zuidoost-Friesland en Zuid-Groningen, het andere bestaat uit de Veluwe en de Utrechtse Heuvelrug. Verder zijn er geïsoleerde waarnemingen uit Overijssel en Limburg, veelal uit gebieden waar de adder nu nog voorkomt of uit gebieden die hier landschappelijk op aansloten.
Van de historische Brabantse waarnemingen uit deze en andere periodes worden alleen enkele waarnemingen tussen Breda en de Belgische grens betrouwbaar geacht.
Zie ook andere perioden: