Beschrijving

De Italiaanse kamsalamander (Triturus carnifex) is een salamander die uiterlijk erg lijkt op de nauw verwante kamsalamander. De soort is in Nederland waarschijnlijk al sinds de jaren zeventig ingevoerd via een vijvercentrum op de Veluwe. De soort werd pas in 2001 ontdekt. De Italiaanse kamsalamander kan concurreren en hybridiseren met de inheemse kamsalamander (een beschermde soort van Habitatrichtlijn 2).

Hoe herken ik Italiaanse kamsalamanders, Triturus carnifex?

Sergé Bogaerts Email (klik hier)  


Inleiding
Nu bekend is dat we er in Nederland een exoot bij hebben (Bogaerts, et al., 2001), komt natuurlijk de vraag naar boven hoe herkennen we dit dier? Hoe ziet hij er uit? En wat is het verschil met de inheemse (Noordelijke) kamsalamander (Triturus cristatus)?
 

1. De kleur van de boven- en zijkant
De Italiaanse kamsalamander, Triturus carnifex, heeft als een karakteristiek kenmerk de meestal, zo niet altijd, aanwezige brede citroen- of goudgele rugstreep bij juveniele dieren. Deze streep blijft bij de volwassen vrouwtjes en jonge mannetjes, maar bij de oudere mannetjes verdwijnt hij meestal. In de waterfase zijn de dieren vaak bruin of grijzig met zwarte vlekken. De zwarte vlekken op de zijden zijn relatief groot en vaak duidelijk zichtbaar.

In de landfase hebben de dieren bruingrijze flanken en een bruine bovenkant. Bij de Noordelijke kamsalamander, Triturus cristatus, is de bovenzijde in de landfase meestal zeer donker, bijna zwart van kleur. Zeer opvallend is de afwezigheid of slechts zeer geringe aanwezigheid van witte stipjes op de zijkant (flanken) bij de Italiaanse kamsalamander. De Noordelijke kamsalamander heeft deze stipjes meestal rijkelijk.

2 De buikzijde (kleur en patroon van de vlekken)
Een heel belangrijk kenmerk is het vlekkenpatroon op de buik. De Italiaanse kamsalamander heeft grote en niet scherp begrensde vlekken, die onregelmatig over de buik verspreid zijn. Bij de Noordelijke kamsalamander zijn de zwarte vlekken op de buik meestal klein en hebben zij een min of meer regelmatig patroon. Ook is de buikkleur van de Italiaanse kamsalamander niet fel-oranje en niet scherp begrensd, zoals dat bij de Noordelijke kamsalamander meestal wel het geval is.

3 Bouw van de dieren
Moeilijker te gebruiken in het veld zijn de verschillen in bouw van deze Italianen. De mannetjes hebben tijdens de voortplantingstijd een minder hoge, vaak minder sterk getande kam dan de Noordelijke kamsalamander. De kam van de mannetjes is, op de overgang van de rug naar staart, zeer duidelijk onderbroken. Verder hebben volwassen dieren vaak een opvallend grote kop, die duidelijk afgescheiden is van het lichaam. Ook de poten zijn relatief fors en goed ontwikkeld. 
 

Samengevat heeft een typische Triturus carnifex dus een gedrongen bouw, een grote kop, goed ontwikkelde poten en een geel-oranje buik, met grote ronde zwarte vlekken, met niet scherpe randen en weinig witte stippen op de zijkant. De typische Triturus cristatus heeft een slanke bouw, een oranje buik, met vele onregelmatige gevormde diepzwarte vlekken, met een scherpe rand en witte stippen op de flanken.

Voor verdere informatie:
Bogaerts, S., H. van Diepen & H. Karman, 2001. Italiaanse kamsalamanders op de Veluwe (Triturus carnifex, een nieuwe exoot in Nederland). RAVON 11: 25-30. 
 

Wil je meer informatie over mogelijke aanwezigheid van de Italiaanse kamsalamander dan hoor ik dat graag. Vind je dieren maak dan altijd foto's van de boven- en onderkant van de salamander!