De Werkgroep Adderonderzoek Nederland (WAN) is opgericht in het jaar 2000. In dat jaar zijn we ook aangesloten bij RAVON. Het belangrijkstee doel: onderzoek naar de adder en zijn leefgebieden. Hiermee willen we duurzaam behoud van de adder in Nederland bevorderen.

De WAN vindt zijn oorsprong in het adderonderzoek van de Meinweg. Het Meinweggebied is een Nationaal Park in het zuiden van ons land (ten oosten van Roermond).

Het is een belangrijk herpetologisch terrein van Nederland en West-Europa. Hier komen vijf soorten reptielen en twaalf soorten amfibieën voor. Er wordt al meer dan 25 jaar (populatie)onderzoek naar adders gedaan in het Meinweggebied. Vroeger was dit één van de belangrijkste leefgebieden van adders in Nederland.

De oprichters van de WAN constateerden dat een aantal adderpopulaties in Nederland in hun voortbestaan wordt bedreigd. Bij andere adderpopulaties is dit niet het geval. Om tot goede beschermings- en beheersmaatregelen te komen, zijn populatieonderzoeken nodig van verschillende onderzoeksgebieden. Het is belangrijk om inzicht te krijgen in winter- en zomerverblijfplaatsen van (deel)populaties van adders en hun migratieroutes. Deze populatieonderzoeken zijn dan ook het hoofddoel van de WAN.

Op dit moment wordt er in zeven leefgebieden (door vrijwilligers) populatieonderzoek verricht. Dit gebeurt volgens de vangst, terugvangst methode en kopschildvergelijking. De kopschilden van de adder vormen een uniek patroon waardoor afzonderlijke identificatie mogelijk is. 

Met de kopschildformule en de bijbehorende zoekformule kun je via een fotodatabase de kopschildpatronen bijna foutloos met elkaar vergelijken. Dit kost  zowel in het veld als achter de computer helaas veel tijd. Vooral het scannen van de inmiddels duizenden verzamelde adderkoppen en het met elkaar vergelijken zal nog jaren in beslag nemen.

Je kunt je als vrijwilliger aanmelden voor het populatieonderzoek! Er wordt wel verwacht dat je de verzamelde gegevens zelf invoert in de geleverde database. Ook moet je de kopfoto’s digitaal aanleveren. En het is de bedoeling dat je voldoende adders per jaar vangt en daarvan de gegevens noteert.

Daarom zijn meerdere bezoeken per jaar noodzakelijk aan het onderzoeksgebied. Bij populatieonderzoek is het belangrijk dat van veel dieren data verzameld wordt. Een gering aantal gevangen adders per jaar levert onvoldoende data op om statistisch verantwoorde conclusies te trekken. Natuurlijk is dat ook afhankelijk van de grootte van het onderzoeksgebied en de grootte van de adderpopulatie.

Aan de volgende onderzoeksprojecten werkt de WAN of heeft de WAN deelgenomen.

• Adderbeten (registratie, omstandigheden en protocol) - Geef adderbeten hier door!
• Biotoop vergelijkingen
• Genetisch onderzoek
• Morfologische vergelijkingen van adderpopulaties
• Overwintering en Hibernacula
• Relatie tussen levendbarende hagedis en de adder
• Telemetrisch onderzoek
• Vegetatieonderzoek.
• Vergelijkend onderzoek tussen achteruitgang en verandering van leefgebied van adder in Nederland.

De WAN heeft sinds 2000 een tiental stage-/afstudeeropdrachten begeleidt. Hiervan zijn meerdere rapporten gepubliceerd. Op dit moment lopen nog enkele onderzoeken. Studenten zijn altijd welkom om hieraan mee te werken! Informatie hierover kun je krijgen bij de coördinator van de WAN.

Werkgroep Adderonderzoek Nederland
Coördinator en projectleider:
Pedro Janssen
06-45084028
pedro@plex.nl