De Coalitie Biodiversiteit 2010 is in Nederland in het leven geroepen als direct gevolg van de internationale conferentie ‘European Regions As Champions For Biodiversity 2010’. Tijdens deze conferentie werd de doelstelling geformuleerd om wereldwijd de achteruitgang aan biodiversiteit tot stilstand te brengen. De coalitie bestaat uit een brede vertegenwoordiging van overheden en andere organisaties: gemeenten, waterschappen, provincies en maatschappelijke organisaties en bedrijven (klik hier voor de partners).

Biodiversiteit beschermen
Omdat de groeiende en steeds sterker consumerende wereldbevolking steeds meer beslag legt op natuurlijke rijkdommen en ecosystemen zoals bossen, beek- en riviersystemen, moerassen en zeeën gaat de biodiversiteit zowel wereldwijd als in ons eigen land in rap tempo achteruit.

Dit geeft niet alleen een teruggang in soorten te zien, maar ook een ontregeling van ecosystemen. Voorbeeld daarvan zijn overstromingen en modderlawines, doordat hellingen ontbost zijn geraakt. Om deze achteruitgang te stoppen zijn de bescherming van de biodiversiteit en het duurzaam gebruik van grondstoffen niet zomaar een ‘luxe’ wens, maar om  als mensheid te overleven, onontkoombaar.

Actieplannen en initiatieven gemeenten en waterschappen
Wereldwijd worden er allerlei initiatieven ontplooid om aandacht te vragen voor het stoppen van de teruggang in biodiversiteit. In Nederland kunnen gemeenten en waterschappen op lokaal en regionaal niveau een actieve bijdrage leveren aan deze doelstellingen. Een van de manieren waarop dat mogelijk is het belang van biodiversiteit onder de aandacht van een breed publiek te brengen. Dat kan onder andere door het benoemen van een ambassadeurssoort, een diersoort die het gezicht vormt voor diverse acties en promotionele initiatieven.
 

Inmiddels heeft al een flink aantal gemeenten en waterschappen actieplannen opgesteld. Voor de soortgroepen amfibieën, reptielen en vissen kan RAVON daarbij op diverse manieren behulpzaam zijn.

Het belang van biodiversiteit
Biodiversiteit - de biologische rijkdom van deze wereld - is belangrijk voor gemeenten en hun inwoners. Een hoge biodiversiteit veraangenaamt de woon- werk- en leefomgeving en zorgt daarmee voor een aantrekkelijk woon- en vestigingsklimaat, meer recreatie en toerisme etc. Een belangrijk deel van deze biodiversiteit in Nederland ligt binnen de gemeentegrenzen.

Binnen elke gemeente komen bijzondere soorten voor en sommige gemeentes zijn zelfs landelijk erg belangrijk voor bepaalde soorten. Deze diergroepen lenen zich uitstekend om als ambassadeurssoort te fungeren: vanwege hun afhankelijkheid van bepaalde habitats vormen zij immers indicatoren voor de kwaliteit van hun leefomgeving. Bovendien zijn veel amfibieën, reptielen en vissen mooi om te zien of zijn ze als soort interessant vanwege hun intrigerende leefwijze.

Gemeentes kunnen uitdragen dat ze biodiversiteit hoog in het vaandel hebben door het kiezen van een ambassadeursoort. Met deze soort kunnen ze zich profileren en ze kunnen zich actief inzetten voor het behoud en de bescherming van deze soort. Dit kunnen heel bijzondere soorten zijn, zoals bijvoorbeeld de knoflookpad of grote modderkruiper, maar het kunnen ook algemenere soorten zijn waarvan juist in de betreffende gemeente grote populaties voorkomen zoals bijvoorbeeld de Alpenwatersalamander of het bermpje.

Voorbeelden van ambassadeurssoorten
In het kader van het biodiversiteitsjaar 2010 heeft al een aantal gemeentes en andere organisaties reeds een Countdown 2010 actieplan opgesteld en een ambassadeurssoort benoemd.

Een gemeente kan volstaan met het benoemen van één ambassadeurssoort, zoals bijvoorbeeld de gemeente Eindhoven heeft gedaan. Zij heeft de Alpenwatersalamander benoemd als haar biodiversiteitsambassadeur. Het is een soort die ten zuiden van de grote rivieren algemeen voorkomt en vaak in stedelijke omgeving wordt aangetroffen. Een groot publiek kan op een gemakkelijke manier dus kennismaken met deze soort. Bovendien is het een kleurige soort met een hoge “aaibaarheidsfactor”. Indien u meer wilt weten over het actieplan van de gemeente Eindhoven, klik dan hier.

Voor het kiezen van een ambassadeurssoort kun je besluiten een algemeen bekende soort te kiezen of juist een bijzondere, die in de regio wordt aangetroffen. Zo heeft de gemeente Goirle de vinpootsalamander als ambassadeurssoort gekozen. Dit is juist een wat zeldzamere soort, die in de omgeving van Goirle wordt aangetroffen.

Een of meer ambassadeurssoorten?
De keuze van een ambassadeur moet gezien worden als een symbool voor de algemene biodiversiteitsdoelstelling van een gemeente of andere instelling. Voor de keuze van een ambassadeurssoort zijn er allerlei varianten denkbaar. Zo kan men ook besluiten een hoofdambassadeurssoort te benoemen en enkele “onderambassadeurs”soorten, bijvoorbeeld wanneer je enkele kensoorten van een bepaald landschapstype, dat in de gemeente voorkomt, voor het voetlicht wilt brengen. Deze soorten fungeren daarbij als vertegenwoordigers van dat habitattype.

Welke soort te kiezen?
Een ambassadeursoort staat symbool voor de leefomgeving van planten en dieren binnen de gemeente. Zo leent van de reptielen de zandhagedis zich bij uitstek voor gemeentes, die kustduinen of zandverstuivingen binnen hun grenzen hebben, de ringslang in lagere, waterrijke delen van Nederland. Kleine modderkruiper, grote modderkruiper of bittervoorn zijn vissoorten, die onder andere in poldersloten worden aangetroffen. Enkele treffende regels informatie over de biologie en leefwijze van deze dieren en een mooie foto zijn vaak al voldoende om de soort boeiend te maken voor het publiek.

Klik hier voor een overzicht van reeds bestaande actieplannen in de provincie Noord-Brabant. Een kijkje daarin levert vast ideeën en inspiratie op voor gemeentes, die ook voor hun gemeente een actieplan willen opstellen. Amfibieën, reptielen en vissen zijn soortgroepen met mooie en interessante soorten, die elk op een of andere manier een groter publiek zullen aanspreken. Waar gewenst kan RAVON u van dienst zijn met de keuze van een soort en het opstellen van een actieplan.

Actieplannen kunnen een overzicht van typische soorten flora en fauna binnen de gemeente bevatten, en daaruit voortvloeiend een actieplan om de duurzame instandhouding van een soort of leefgemeenschap te bevorderen. Veelal bevatten actieplannen ook publieksacties en een programma van lezingen en excursies, zodat beroepsmatig betrokkenen binnen de gemeente of het publiek met een soort kan kennismaken.

Klik hier voor de website www.ambassadeursoorten.nl

Even voorstellen: Stichting RAVON:
RAVON is de onderzoeks- en kennisorganisatie op het gebied van amfibieën, reptielen en vissen. De door duizenden vrijwilligers verzamelde gegevens vormen daarbij een belangrijke basis voor adviezen en praktijkgerichte maatregelen, maar ook door de verschillende op nationaal, regionaal en lokaal uitgevoerde projecten worden veel gegevens verzameld. RAVON verricht ecologisch onderzoek en coördineert en stimuleert het vrijwilligerswerk.

De gegevens worden gebruikt voor advisering op het gebied van beleid, terreinbeheer en –inrichting, met als doel de duurzame instandhouding van de soorten. Het verspreidingsbeeld rust op twee pijlers: verspreidingsonderzoek (landelijke inventarisatie) en monitoring (trendbepaling). Vanuit de werkorganisatie (het kantoor) van RAVON wordt onderzoek verricht voor een grote verscheidenheid aan opdrachtgevers, waaronder overheden, terreinbeheerders, waterschappen en adviesbureaus. 

RAVON kan gemeentes en waterschappen op de volgende wijze ondersteunen:

• advies keuze van een ambassadeurssoort in de soortgroepen amfibieën, reptielen en zoetwatervissen (op basis van de verspreiding e/o de status van de soort)
• gegevenslevering (welke soorten komen voor binnen de gemeentegrenzen; zie ook hierboven onder Onderzoek en Verspreidingsonderzoek) - levering van voorlichtingsmateriaal t.a.v. potentiële of reeds gekozen ambassadeurssoorten;
• voorlichting en educatie, zoals het verzorgen van cursussen en workshops voor beroepsmatig betrokkenen (basiscursus amfibieën, reptielen, zoetwatervissen, cursus praktisch terreinbeheer enz.). Deze kunnen gericht zijn op een soortgroep in het algemeen of op de potentiële of reeds gekozen ambassadeurssoort. 
• advies communicatietraject t.a.v. gekozen ambassadeurssoort 
• informatie, veldonderzoek en advies t.a.v. de ecologie van amfibieën, reptielen en zoetwatervissen en meer specifiek van de potentiële of reeds gekozen ambassadeurssoort

Ondersteuning en advies m.b.t. een soortgroep in het algemeen of de ambassadeurssoort in het bijzonder kan ook plaatsvinden door de volgende activiteiten:

• inrichtings- en beheersadvies; 
• advies m.b.t. wetgeving flora- en faunawet en implementatie daarvan in planologische processen;
• beleidsadvies t.a.v. bescherming; - advies en begeleiding m.b.t. gedragscodes voor veldwerk;
• opstelling van beschermingsplannen, gericht op een bepaalde soort of een soortgroep. RAVON heeft veel ervaring met zowel landelijke als regionale en lokale beschermingsplannen. Een kleine greep uit de vele door ons uitgevoerde onderzoeken vindt u hier (klik hier).